بازطراحی مأموریت های آموزش و پرورش استثنایی و مسیر تازه تحول آموزشی
خبرگزاری آی نو به نقل از خبرگزاری تسنیم (مطابق خبر منتشر شده در 12 مهر ماه 1404): سالار قاسمی مدانی، معاون وزیر و رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی، در گفتوگو با ابرنامه تلویزیونی «میز شفافیت» با مرور تاریخچه و اهداف این نهاد تخصصی، گفت: مأموریت اصلی ما ارائه خدمات آموزشی، پرورشی و توانبخشی باکیفیت به دانشآموزان نابینا، ناشنوا، کمتوان ذهنی، دارای مشکلات حرکتی، چندمعلولیتی و طیف اوتیسم است؛ مأموریتی که در اساسنامه مصوب مجلس شورای اسلامی نیز به آن تصریح شده است.
جزئیات بازمهندسی شش مأموریت کلیدی آموزش و پرورش استثنایی
او در ادامه به تشریح محورهای اصلی بازطراحی این مأموریتها پرداخت: سنجش سلامت نوآموزان بدو ورود؛ سال گذشته بیش از یک میلیون نوآموز سنجش شدند؛ امسال این روند از چهار سالگی آغاز میشود. شناسایی اختلالات یادگیری و دیرآموزی؛ حدود 120 هزار دانشآموز در این دسته قرار دارند؛ فقط در سال جاری 47 هزار نوآموز دیرآموز شناسایی شدهاند. توسعه مهارتآموزی و حرفهآموزی؛
ویژه 80 درصد از دانشآموزان استثنایی که امکان ورود به دانشگاه را ندارند.
رئیس سازمان آموزش و پرورش استثنایی تأکید کرد: در ادامه این محورهای اصلی میتوان به توسعه ورزش و توانبخشی؛ حضور در رقابتهای بینالمللی مانند ژیمنازیاد صربستان و کسب 14 مدال توسط دانشآموزان استثنایی از جمله دستاوردهاست. مشاوره و توانبخشی جامع؛ طراحی برنامههای علمی با مشارکت نخبگان آموزشی و دادهمحوری از طریق تشکیل «هیئت اندیشهورز آموزش و پرورش استثنایی کشور» و حکمرانی مشارکتی و علمی در آموزش ویژه؛ حرکت به سوی حکمرانی شفاف، مشارکتی و مبتنی بر داده و تخصص برای ارتقای کیفیت آموزش این گروه از دانشآموزان، اشاره کرد.
برنامههای ویژه برای حمایت از دانشآموزان ناشنوا و کم شنوا
در آستانه روز جهانی ناشنوایان (9 مهر)، قاسمی اعلام کرد: در حال حاضر بیش از 11 هزار و 500 دانشآموز با آسیب شنوایی در کشور مشغول تحصیل هستند که 9500 نفر از آنها ناشنوا هستند. از این تعداد، 4000 نفر در مدارس استثنایی و 5500 نفر در مدارس عادی و بهصورت فراگیر تحصیل میکنند.
وی همچنین افزود: برنامههای جامعی چون شناسایی زودهنگام، آموزش زبان اشاره، تأمین معلم رابط، تولید محتوای الکترونیکی مناسب و ایجاد هنرستانهای فنی و حرفهای برای این گروه طراحی شده است.
رئیس سازمان در پایان با اشاره به شعار امسال روز جهانی ناشنوایان – «بدون حقوق زبان اشاره، حقوق بشر معنا ندارد» – تأکید کرد: ما در آموزش و پرورش استثنایی تلاش میکنیم با گسترش فرهنگسازی و ارتقای آموزشها، مسیر شکوفایی استعدادهای ناشنوایان را هموار کنیم.
نگاهی عمیق به تحول آموزش و پرورش استثنایی از دیدگاه آی نو
بازطراحی مأموریتهای کلان آموزش و پرورش استثنایی، یکی از تصمیمهای استراتژیک دولت چهاردهم برای ارتقای عدالت آموزشی است. سازمان آموزش و پرورش استثنایی با تمرکز بر شش محور اساسی، قصد دارد تا مسیر آموزش برای دانشآموزان دارای نیازهای خاص را علمیتر، دادهمحورتر و انسانیتر کند. این اقدام نشاندهندهی گذار از نگاه سنتی به آموزش خاص به سمت آموزش جامع، توانمندساز و مهارتمحور است.
رویکرد داده محور و حکمرانی مشارکتی
یکی از مهمترین بخشهای این طرح، تشکیل «هیئت اندیشهورز آموزش و پرورش استثنایی» است. این نهاد میتواند نقطهی پیوند میان تجربه میدانی معلمان و سیاستگذاری علمی باشد. با تکیه بر داده و تحلیل تخصصی، تصمیمگیریها از حالت سلیقهای خارج شده و مسیر آموزش برای دانشآموزان استثنایی دقیقتر و مؤثرتر خواهد شد.
سنجش و شناسایی زودهنگام؛ گامی برای عدالت آموزشی
آغاز سنجش سلامت از چهار سالگی، اقدامی کلیدی برای آموزش و پرورش استثنایی است. شناسایی بهموقع اختلالات یادگیری یا مشکلات شنوایی و بینایی، فرصت مداخله زودهنگام را فراهم میکند. این سیاست نه تنها باعث کاهش افت تحصیلی میشود، بلکه از بروز مشکلات روانی و اجتماعی در آینده جلوگیری خواهد کرد.
توسعه مهارت آموزی به جای مدرک گرایی
با توجه به اینکه ۸۰ درصد از دانشآموزان استثنایی وارد دانشگاه نمیشوند، محور مهارتآموزی و حرفهآموزی اهمیت مضاعفی دارد. رویکرد جدید آموزش و پرورش استثنایی، با تمرکز بر آموزشهای فنی، کارگاهی و مهارتمحور، زمینهی اشتغال و خودکفایی این دانشآموزان را فراهم میکند.
حمایت ویژه از ناشنوایان؛ گسترش فرهنگ زبان اشاره
در آستانه روز جهانی ناشنوایان، این برنامهها میتواند تحولی جدی در آموزش و هویتیابی این گروه ایجاد کند. آموزش زبان اشاره، تولید محتوای الکترونیکی اختصاصی و حضور معلمان رابط، گامی در جهت تحقق شعار جهانی «بدون حقوق زبان اشاره، حقوق بشر معنا ندارد» است.
تحول در آموزش و پرورش استثنایی تنها بازطراحی یک ساختار اداری نیست؛ بلکه حرکتی فرهنگی، اجتماعی و علمی برای شکوفایی استعدادهای خاص است. با اجرای این مأموریتها، میتوان انتظار داشت که نظام آموزشی ایران در مسیر تحقق عدالت آموزشی واقعی گام بردارد.
نقش آی نو در حمایت از تحول آموزش و پرورش استثنایی
پلتفرم آموزشی آی نو، به عنوان یک مدرسه مجازی جامع، میتواند نقش مهمی در اجرای مأموریتهای تازه آموزش و پرورش استثنایی ایفا کند. این سامانه با ارائه ویدیوهای آموزشی، تمرینهای تعاملی و محتوای چندرسانهای، به دانشآموزان دارای نیازهای ویژه فرصت میدهد تا در خانه و با شرایط شخصی خود، به یادگیری مؤثر بپردازند.
آی نو با تکیه بر فناوری و طراحی محتوای متنوع، میتواند در محورهای «آموزش مهارتمحور»، «توانبخشی شناختی» و «دسترسی عادلانه به آموزش» به آموزش و پرورش استثنایی کمک کند.
در شرایطی که تحول آموزشی بهسمت شخصیسازی محتوا حرکت کرده، آی نو بستر مناسبی برای آموزش دیجیتال در آموزش و پرورش استثنایی فراهم کرده است.بهویژه برای ناشنوایان و کمتوانان ذهنی، محتوای ویدیویی، انیمیشنهای آموزشی و آزمونهای آنلاین آی نو میتواند بهعنوان ابزار کمکی قدرتمند عمل کند.
منبع: خبرگزاری تسنیم
سوالات متداول
هدف از بازطراحی مأموریتهای آموزش و پرورش استثنایی چیست؟
هدف اصلی، ارتقای کیفیت آموزش، مهارتآموزی و توانبخشی برای دانشآموزان دارای نیازهای ویژه و ایجاد عدالت آموزشی است.
آموزش و پرورش استثنایی چه خدماتی ارائه میدهد؟
این سازمان خدمات آموزشی، پرورشی و توانبخشی را به دانشآموزان نابینا، ناشنوا، کمتوان ذهنی، دارای مشکلات حرکتی، چندمعلولیتی و طیف اوتیسم ارائه میدهد.
نقش آی نو در توسعه آموزش و پرورش استثنایی چیست؟
آی نو با ارائه آموزش آنلاین، محتوای ویدیویی و پشتیبانی از یادگیری شخصیسازیشده، میتواند دسترسی دانشآموزان استثنایی به آموزش را گستردهتر و کارآمدتر کند.
