نماد؛ از پایش آماری تا مدیریت فعال آسیب های روانی
خبرگزاری آی نو به نقل از خبرگزاری تسنیم (مطابق خبر منتشر شده در 14 دی ماه 1404): علیرضا کاظمی، وزیر آموزشوپرورش، با تأکید بر ضرورت تبدیل پیشگیری از آسیبهای اجتماعی به گفتمان غالب نظام تعلیم و تربیت، اظهار کرد: آموزشوپرورش با ایجاد ساختاری منسجم، راهاندازی سامانه هوشمند «نماد» و همکاری 14 دستگاه اجرایی، موفق شده است وضعیت روانی و اجتماعی دانشآموزان را بهصورت دقیق رصد و مدیریت کند.
وی در جلسه ستاد راهبری نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان (نماد) با اشاره به تأکیدات مقام معظم رهبری مبنی بر اینکه آسیبهای اجتماعی بزرگترین تهدید پیشروی کشور است، افزود: پیشگیری و مداخله در آسیبهای اجتماعی امروز به یکی از اصلیترین اولویتهای آموزشوپرورش تبدیل شده و این موضوع بهطور جدی در دستور کار قرار دارد.
وزیر آموزشوپرورش با بیان اینکه برای نخستینبار «تصویری دقیق از وضعیت موجود» در حوزه آسیبهای روانی دانشآموزان تهیه شده است، تصریح کرد: سال گذشته حدود 8 میلیون دانشآموز و امسال بیش از 14 میلیون دانشآموز، معادل حدود 90 درصد جامعه هدف، غربالگری شدهاند و بر اساس این دادهها، اطلس ملی آسیبهای روانی شامل اطلاعات تفکیکی استان، منطقه، مدرسه، جنسیت و مقطع تحصیلی طراحی شده است.
کاظمی با اشاره به تکمیل تدریجی اطلس آسیبهای اجتماعی اظهار کرد: با راهاندازی سامانه رصد نماد و دریافت گزارشها از مدیران مدارس، دانشآموزان در معرض آسیب شناسایی شده و برای هر یک مسیر مشخص مداخله و پیشگیری طراحی میشود.
وی اقدامات این وزارتخانه را در دو محور «مداخله فوری» و «پیشگیری هدفمند» دانست و افزود: در موارد حاد مانند خودکشی، پرخاشگری شدید یا اعتیاد، تیمهای مداخله با همکاری قوه قضاییه و دستگاههای عضو ائتلاف نماد وارد عمل میشوند.
وزیر آموزشوپرورش ادامه داد: در حوزه پیشگیری نیز برنامههای ایجابی فرهنگی، ورزشی، عبادی و غنیسازی اوقات فراغت بهصورت متمرکز در 100 منطقه هدف کشور اجرا شده است.
وی با تأکید بر نقش کلیدی قوه قضاییه در سیاستگذاری پیشگیری از آسیبهای اجتماعی گفت: شورای عالی پیشگیری از جرم قوه قضاییه بالاترین مرجع تصمیمسازی در این حوزه است و حمایت معاونت پیشگیری، نقش مؤثری در پیشبرد نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان داشته است.
کاظمی از ثبت بیش از 21 هزار مورد ارجاع بیندستگاهی در سامانه نماد طی سال گذشته خبر داد و افزود: این ارجاعات با همکاری 14 دستگاه اجرایی انجام شده و بخش قابل توجهی از دانشآموزان خدمات درمانی، حمایتی و مشاورهای دریافت کردهاند؛ بسیاری از پروندهها نیز در سطح مدرسه و مراکز مشاوره آموزشوپرورش مدیریت شده است.
وی با اشاره به تقویت زیرساختهای حمایتی تصریح کرد: تصویب و ابلاغ نظام مراقبت اجتماعی دانشآموزان، فعالسازی خط 1570، توسعه مراکز مشاوره و راهاندازی ابرسامانه هوشمند نماد با صدها محتوای تخصصی، مسیر کنترل و کاهش آسیبهای اجتماعی را شفاف، علمی و امیدبخش کرده است.
وزیر آموزشوپرورش در پایان با تأکید بر نقش مدرسه در پیشگیری از آسیبهای اجتماعی خاطرنشان کرد: بازگرداندن دانشآموزان بازمانده از تحصیل به چرخه آموزش، مؤثرترین اقدام پیشگیرانه است و با تدوین لایحه آموزش عمومی اجباری و تشکیل «میز نماد» در استانها، روند رسیدگی به آسیبهای اجتماعی دانشآموزان با جدیت بیشتری دنبال خواهد شد.
عبور از واکنش محوری به پیشگیری داده محور با رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان
اظهارات وزیر آموزشوپرورش درباره رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان با نماد نشاندهنده یک تغییر بنیادین در رویکرد نظام تعلیم و تربیت است. برای نخستینبار، پیشگیری از آسیبهای اجتماعی از سطح اقدامات پراکنده و واکنشی، به یک فرآیند دادهمحور، ساختاریافته و قابل ارزیابی ارتقا یافته است.
پوشش غربالگری بیش از ۱۴ میلیون دانشآموز، معادل حدود ۹۰ درصد جامعه هدف، نهتنها یک دستاورد آماری، بلکه نشانه بلوغ نهادی آموزشوپرورش در مواجهه با آسیبهای روانی و اجتماعی محسوب میشود.
اطلس ملی آسیب های روانی؛ زیرساخت تصمیم سازی هوشمند
تهیه اطلس ملی آسیبهای روانی دانشآموزان، یکی از مهمترین خروجیهای سامانه نماد است. این اطلس با ارائه اطلاعات تفکیکی بر اساس استان، منطقه، مدرسه، جنسیت و مقطع تحصیلی، امکان سیاستگذاری دقیق، هدفمند و عادلانه را فراهم میکند.
در واقع، رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان با نماد به مدیران آموزشی این امکان را میدهد که بهجای تصمیمگیری کلی و غیرهدفمند، مداخلات متناسب با شرایط واقعی هر منطقه طراحی و اجرا کنند.
مداخله فوری؛ پاسخ سریع به بحرانهای حاد
تفکیک اقدامات آموزشوپرورش به دو محور «مداخله فوری» و «پیشگیری هدفمند»، نشاندهنده بلوغ مفهومی این نظام است. در موارد حاد مانند خودکشی، پرخاشگری شدید یا اعتیاد، تیمهای تخصصی با همکاری قوه قضاییه و سایر دستگاههای عضو ائتلاف نماد وارد عمل میشوند.
این هماهنگی بیندستگاهی، نماد را از یک سامانه صرفاً آموزشی به یک شبکه ملی حمایت اجتماعی ارتقا داده و نقش آن را در کنترل بحرانهای دانشآموزی پررنگتر کرده است.
پیشگیری هدفمند؛ سرمایه گذاری بلندمدت اجتماعی با رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان
در کنار مداخله، تمرکز بر برنامههای ایجابی فرهنگی، ورزشی، عبادی و غنیسازی اوقات فراغت در ۱۰۰ منطقه هدف کشور، نشان میدهد پیشگیری تنها به معنای کنترل آسیب نیست، بلکه تقویت عوامل محافظتکننده نیز در اولویت قرار دارد.
این رویکرد، رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان با نماد را به ابزاری برای ساختن آیندهای سالمتر تبدیل میکند؛ آیندهای که در آن مدرسه، کانون رشد متوازن روانی و اجتماعی است.
ارجاع بین دستگاهی؛ آزمون واقعی کارآمدی نظام نماد
ثبت بیش از ۲۱ هزار مورد ارجاع بیندستگاهی در یک سال، گواه عملیاتیشدن سامانه نماد است. نکته مهمتر آن است که بخش قابل توجهی از این پروندهها در سطح مدرسه یا مراکز مشاوره آموزشوپرورش مدیریت شدهاند؛ موضوعی که از کاهش بار مداخلات پرهزینه و افزایش کارآمدی پیشگیری حکایت دارد.
مدرسه؛ نقطه آغاز پیشگیری پایدار
تأکید وزیر آموزشوپرورش بر بازگرداندن دانشآموزان بازمانده از تحصیل، یکی از راهبردیترین نکات این خبر است. مدرسه، نخستین و مؤثرترین سپر پیشگیری اجتماعی است و هر دانشآموزی که از چرخه آموزش خارج شود، در معرض آسیبهای جدیتری قرار میگیرد.
لایحه آموزش عمومی اجباری و تشکیل «میز نماد» در استانها، نشانه عزم جدی برای نهادینهسازی رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان با نماد در سطوح اجرایی کشور است.
آی نو؛ مکمل آموزشی آرام ساز در کنار نظام نماد
در کنار رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان با نماد، پلتفرم آموزشی آی نو میتواند نقش مکملی مؤثر در کاهش فشار روانی دانشآموزان ایفا کند. آی نو با ارائه آموزشهای ساده، مرحلهای و بدون فضای رقابتی، به دانشآموزان کمک میکند فرآیند یادگیری را با آرامش بیشتری تجربه کنند.
کاهش اضطراب آموزشی، تقویت اعتمادبهنفس و ایجاد حس امنیت روانی، از جمله عواملی است که آینو را همراستا با اهداف پیشگیرانه آموزشوپرورش قرار میدهد، بهویژه برای دانشآموزان شناساییشده در سامانه نماد.
منبع: خبرگزاری تسنیم
سوالات متداول
رصد هوشمند سلامت روان دانش آموزان با نماد به چه معناست؟
به معنای پایش سیستماتیک وضعیت روانی و اجتماعی دانشآموزان با استفاده از دادههای دقیق و مداخلات هدفمند است.
اطلس ملی آسیب های روانی چه کاربردی دارد؟
این اطلس مبنای تصمیمسازی منطقهای و طراحی مداخلات متناسب با شرایط واقعی مدارس است.
نقش آموزش آنلاین در کاهش آسیب های روانی چیست؟
آموزشهای منعطف و کماسترس، مانند محتوای آینو، میتوانند مکمل مؤثری برای کاهش اضطراب و فشار روانی باشند.
