تحولات سریع و نیاز به بازآرایی مدارس آینده
خبرگزاری آی نو به نقل از خبرگزاری پانا (مطابق خبر منتشر شده در 28 بهمن ماه 1404): سومین رویداد ملی مدارس آینده، صبح ۲۸ بهمن ماه در سالن اجتماعات جابر بن حیان دانشگاه تربیت مدرس برگزار شد.
علیرضا کاظمی در این رویداد گفت: امروز همه ما شاهد هستیم که سرعت تحولات و تغییرات در حوزههای علمی، پژوهشی و فناوری، همه ابعاد زندگی ما را تحت تاثیر قرار داده و تغییرات اساسی ایجاد کرده است؛ بهگونهای که تقریبا تمام الگوها و ساختارهای ذهنی، موجود و سنتی را دگرگون کرده و ادامه مسیر با همان ساختارهای گذشته تقریبا امکانپذیر نیست. بنابراین حرکت در مسیر این تغییرات امروز یک ضرورت و امری اجتنابناپذیر است و اگر در این مسیر حرکت نکنیم، محکوم به حذف از واقعیت و از مجموعهای هستیم که متولی آن هستیم و در آن فعالیت میکنیم. این مهمترین مسئلهای است که باید به آن فکر کنیم.
کاظمی ادامه داد: در همین ابتدا، پیش از اشاره به چند نکته، یک پیشنهاد مطرح میکنم. به نظر من این رویداد در آموزشوپرورش بینظیر است و شاید تنها رویدادی باشد که همه صاحبنظران حوزههای مختلف برای اندیشیدن درباره تعلیم و تربیت گرد هم میآیند. آقای خانمحمدی فرمودند که این رویداد دوسالانه است، اما به نظر میرسد این فاصله زمانی با سرعت تحولات امروز تناسب ندارد. تغییرات آنقدر سریع است که بهصورت روزانه، ساعتی و حتی لحظهای رخ میدهد و اگر قرار باشد هر دو سال یکبار به این موضوعات بپردازیم، قطعا عقب خواهیم افتاد.
وی افزود: نکته دوم اینکه در کنار این رویداد دوسالانه، نیاز به یک کمیته یا کارگروه دائمی داریم. البته در آموزشوپرورش تا حدی این موضوع شکل گرفته و با ابتکار دکتر پزشکیان و مجموعه دفتر ریاست محترم جمهوری مطرح و پیگیری شده است. شاید الان جزئیات دقیق آن در ذهنم نباشد، اما میدانم برخی دوستان حاضر در این جمع، از جمله آقای عبداللهی، آقای طوفانینژاد و آقای امانی، در این حوزه دغدغهمند هستند. به نظر من باید این کارگروه تقویت شود، از افراد بیشتری استفاده شود و بهصورت دائم فعال باشد؛ مسائل آموزشوپرورش را رصد کند، تحولات، طرحها و ایدهها را دنبال کند و فضای تعلیم و تربیت را با تحولات روز متناسبسازی کند.
وزیر آموزش و پرورش با بیان اینکه دکتر پزشکیان بهعنوان یک معلم بینظیر، دغدغهمند و وقتگذار، نگاه بسیار متفاوت و ارزشمندی دارند، گفت: خود ما هم از این نوع نگاه متعجب هستیم. روز یکشنبه که من در دولت بودم، ایشان فرمودند فردا با هم به مدرسهای در شهریار برویم. عرض کردم که قرار است به شیراز بروم و در سالگرد شهیدمعلم و مدافع امنیت، شهید حسین بابلی، شرکت کنم. ایشان فرمودند اشکالی ندارد، شما بروید، ما خودمان میرویم. ببینید کجا رئیسجمهور یک کشور با این نگاه و استفاده از همه ظرفیتها، چنین فرصتی را برای تحول در آموزشوپرورش رقم میزند. این یک فرصت استثنایی است و باید قدر آن را بدانیم؛ هم قدر شخص دکتر پزشکیان را و هم نگاه بلند ایشان را باید بدانیم. به خودمان و همکارانمان توصیه میکنیم قدر این فرصت استثنایی را بدانیم، چرا که معلوم نیست دوباره چنین فرصتی فراهم شود.
کاظمی با بیان اینکه بنظرم ما تاکنون نتوانستهایم تصویر روشنی از «مدرسه آینده» ترسیم کنیم، اظهار کرد: این مهمترین مسئله است. شخصا در بازدید از نمایشگاه و مطالعات پیشینی این همایش، بهدنبال این بودم که ببینم آیا تصویر کلانی از آینده تعلیم و تربیت ترسیم شده یا نشده است. آیا مدرسه آینده همان مدرسه فیزیکی امروز است؟ یا باید تعریف دیگری از آن داشته باشیم؟ بخشهایی بهصورت جزئی به تجهیزات آموزشی، ساختوساز و فناوری پرداختهاند، اما به نظر میرسد هنوز تصویر واقعی و جامع مدرسه آینده، حتی در کوتاهمدت و آنچه امروز در دنیا وجود دارد، برای خودمان ترسیم نشده است. بدون این تصویر، پرداختن به اجزای آن نیز ممکن نخواهد بود.
وی به زیستبوم تربیتی دانشآموزان و آیندهسازان اشاره کرد و گفت: یکی از مؤلفههای این مسئله فضا است. آیا در آینده فضای فیزیکی مدرسه وجود خواهد داشت یا بهتدریج به سمتی میرویم که چیزی به نام فضای فیزیکی نداشته باشیم؟ اگر این فضا وجود داشته باشد، آیا کارکردهای تربیتی و آموزشی خود را ایفا میکند؟ واقعیت این است که تاکنون چنین نبوده است. ما ساختمان ساختهایم، اما بار تربیتی و آموزشی متناسبی در فضای مدارس ایجاد نکردهایم. محیط مدرسه امروز اغلب محیطی کسلکننده، خستهکننده و کمنشاط است. باید پاسخ دهیم چگونه میتوان این فضا را تربیتی، بانشاط و جذاب کرد.
کاظمی ادامه داد: در حوزه تجهیزات آموزشی، خوشبختانه به این موضوع پرداخته شده و به این جمعبندی رسیدهایم که تغییرات مبتنی بر فناوریهای نوین و هوش مصنوعی ضروری است. با پیگیریهای انجامشده، حتی به اقدام عملی نیز رسیدهایم که بسیار ارزشمند است. اما در کنار فناوری، نباید از مسائل سادهتری مانند صندلی و نیمکت غافل شویم؛ واقعیت این است که بسیاری از این تجهیزات برای دانشآموزان آزاردهنده است. هر دو بخش باید همزمان دیده شود.
وزیر آموزش و پرورش تصریح کرد: زیستبوم بعدی، نیروی انسانی است؛ معلم، مدیر، معاون و کادر مدرسه. اگر همه چیز آماده باشد اما نیروی انسانی نتواند نقش خود را متناسب با نیازهای روز ایفا کند، نتیجهای نخواهیم گرفت. آیا در این همایش به آموزش و توانمندسازی معلمان و مدیران پرداختهایم؟ این موضوع بسیار مهم است و اگر هماهنگ با سایر مولفهها پیش نرود، محکوم به شکست خواهیم بود. معلم حذفشدنی نیست؛ نقش او تغییر میکند، اما جایگزینی ندارد.
وی با بیان اینکه موضوع مهمتر، برنامه درسی و محتوای آموزشی است، گفت: امروز هیچ تناسبی بین برنامهها و تغییرات محیطی و تربیتی نمیبینیم. محتوای فعلی نمیتواند دانشآموز را با خود همراه کند و همین باعث فاصله گرفتن او از مدرسه میشود.
کاظمی ادامه داد: در همه این مولفهها، رویکرد ما باید «تعلیم و تربیت تمامساحتی» مبتنی بر اسناد بالادستی باشد. نباید صرفا نگاه آموزشی داشته باشیم و از رویکردهای تربیتی غافل شویم. همچنین خلاقیت، نوآوری، جذابیت و کشش مدرسه برای دانشآموزان اهمیت زیادی دارد. متاسفانه فشردگی و محدودیت برنامه درسی، فرصت هرگونه اقدام تربیتی را گرفته است؛ بهویژه با یکشیفته شدن مدارس و تعطیلی پنجشنبهها که به نظر من حق تربیت را از فرزندانمان گرفت.
وی افزود: ما نیازمند بازآرایی و بازمهندسی دقیق مدرسه آینده هستیم. این همایش ارزشمند میتواند آغازگر این مسیر باشد. از مشارکت همه عزیزان سپاسگزارم و امیدوارم این همایش آغاز اتفاقات خوب در فضای تعلیم و تربیت کشور باشد. از دکتر پزشکیان، هیئت دولت و همه دستگاههایی که صادقانه کمک میکنند تشکر میکنم. اگر دستگاههای اجرایی، بنگاههای اقتصادی و نهادهای مختلف به آموزشوپرورش کمک نکنند، تحول مدرسه آینده شکل نخواهد گرفت. ما دست همه خیرین را میبوسیم و قدردان زحمات آنان هستیم، اما نیاز کشور بسیار فراتر از اینها است. امیدوارم با عنایت خداوند متعال و تلاش همگانی، آموزشوپرورش به جایگاه شایسته خود برسد و ما لحظهای از تلاش بازنایستیم.
تحول در مدارس؛ از فضای فیزیکی تا نیروی انسانی و برنامه درسی
کاظمی در سومین رویداد ملی مدارس آینده تأکید کرد که تغییرات علمی، پژوهشی و فناوری تمامی ساختارهای موجود را به چالش کشیده است. برای حرکت در مسیر این تغییرات، باید از ساختارهای سنتی عبور کرده و مدارس آینده را متناسب با نیازهای روز و تحولات جدید بازآرایی و بازمهندسی کنیم. این اقدام یک ضرورت است و مدارس باید با سرعت تحولات جامعه، همراستا شوند.
سرعت تحولات؛ ضرورت بازآرایی مدارس آینده
در جهان امروز، تحولات علمی و فناوری با سرعتی غیرقابل تصور در حال پیشرفت است. این تغییرات تأثیرات عمیقی بر همه ابعاد زندگی انسانی دارند و بهویژه نظامهای آموزشی را به چالش کشیدهاند. بهطور خاص، تغییرات در زمینههای فناوریهای نوین، هوش مصنوعی، و فضای مجازی، مدارس را ملزم به بازآرایی و بازمهندسی میکند تا بتوانند بهطور مؤثر با این تحولات همراستا شوند. کاظمی تأکید میکند که باید ساختارهای موجود آموزش و پرورش تغییر یابد تا مدارس آینده قادر به آمادهسازی نسلهای جدید برای مواجهه با چالشهای پیش رو باشند.
تصویر روشن از مدرسه آینده؛ فضا، نیروی انسانی و تجهیزات
مدرسه آینده دیگر بهطور صرف فیزیکی نیست. این تحول به نیازمند بازتعریف فضای آموزشی است. در حالی که بسیاری از مدارس به فناوریهای جدید و نوآورانه دست یافتهاند، هنوز هیچ تصویر جامع و کامل از مدرسه آینده در ذهن سیاستگذاران وجود ندارد. فضای فیزیکی، که در بسیاری از مدارس امروز غیرفعال، کسلکننده و کمنشاط است، باید بازنگری شده و تبدیل به محیطی پویا، جذاب و کارآمد برای فرآیند یادگیری شود.
علاوه بر این، نیروی انسانی، از جمله معلمان و مدیران مدارس، نقش اساسی در پیشبرد تحول دارند. حتی اگر تجهیزات و فضاهای آموزشی بهروزرسانی شوند، اگر نیروی انسانی آموزشهای مناسب برای استفاده از این تغییرات را نداشته باشد، تحول واقعی رخ نخواهد داد. به همین دلیل، توجه به آموزش و توانمندسازی معلمان برای استفاده بهینه از این تجهیزات ضروری است.
بازآرایی برنامه درسی مدارس آینده
یکی از مهمترین مسائل در تحول مدارس آینده، برنامه درسی و محتوای آموزشی است. در حال حاضر، هیچگونه تناسبی میان برنامههای درسی مدارس و تغییرات سریع در محیطهای آموزشی و تربیتی وجود ندارد. محتوای آموزشی فعلی نمیتواند پاسخگوی نیازهای نسل جدید باشد و این شکاف، دانشآموزان را از مدرسه دور میکند. برای حل این مسئله، باید به بازآرایی دقیق برنامههای درسی و تربیتی مدارس توجه ویژه شود تا مدارس آینده به مکانی جذاب و توانمند برای یادگیری تبدیل شوند.
آی نو؛ هم راستا با مدارس آینده در راه تحول و نوآوری
آی نو به عنوان یک سامانه آموزشی پیشرفته، میتواند همگام با تحولات مدارس آینده نقش مهمی ایفا کند. این سامانه، با ارائه ابزارهای نوین آموزشی و تمرکز بر فناوریهای دیجیتال، میتواند به معلمان و دانشآموزان کمک کند تا از مزایای آموزش آنلاین و منابع تعاملی بهرهمند شوند. آی نو با فراهم کردن بسترهای یادگیری مبتنی بر هوش مصنوعی، میتواند به مدارس کمک کند تا برنامه درسی خود را بهروز و متناسب با نیازهای روز دنیا تطبیق دهند.
منبع: خبرگزاری پانا
سوالات متداول
مدارس آینده چگونه باید تغییر کنند؟
مدارس آینده باید متناسب با تحولات علمی و فناوری بازآرایی و بازمهندسی شوند. این شامل تغییر در فضاهای فیزیکی مدارس، ارتقای نیروی انسانی، و بهروزرسانی برنامههای درسی است.
چه عواملی باعث موفقیت مدارس آینده میشوند؟
موفقیت مدارس آینده به استفاده از فناوریهای نوین، آموزش معلمان، بهروزرسانی برنامههای درسی، و فراهم کردن فضای آموزشی پویا و جذاب وابسته است.
چرا مدارس آینده نیازمند بازآرایی هستند؟
برای همراستایی با تغییرات سریع علمی، فناوری و نیازهای نسل جدید، مدارس آینده باید با بازآرایی و بازمهندسی در زمینههای مختلف، بهویژه در حوزه فضای آموزشی، نیروی انسانی و برنامه درسی، تطابق یابند.
