نسلی در حصار گوشی ها؛ اعتیاد نوجوانان به فضای مجازی

۷ ساعت در روز! زنگ خطر استفاده افراطی نوجوانان از اینترنت و شبکه های اجتماعی

خبرگزاری آی نو به نقل از پانا (مطابق خبر منتشر شده در 11 خرداد ماه 1404): علی سلیمان‌زاده در گفت‌وگو با پانا در خصوص اعتیاد جوانان به‌خصوص نوجوان به فضای مجازی عنوان کرد: «در سال‌های اخیر با افزایش استفاده از تلفن‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی، اعتیاد به فضای مجازی به یک واقعیت تلخ در زندگی نوجوانان تبدیل شده است. زیرا این اعتیاد به‌طور مستقیم بر رفتارها و الگوهای زندگی آن‌ها تأثیر گذاشته است».

وی افزود: «تحقیقات نشان می‌دهد که نوجوانان به‌طور متوسط بیش از ۷ ساعت در روز را به استفاده از اینترنت و شبکه‌های اجتماعی اختصاص می‌دهند. این زمان زیاد می‌تواند منجر به کاهش فعالیت‌های فیزیکی و اجتماعی آن‌ها شود».

سلیمان‌زاده اضافه کرد: «اعتیاد به فضای مجازی می‌تواند به بروز مشکلات روانی مانند اضطراب، افسردگی و کمبود اعتماد به نفس منجر شود. نوجوانانی که زمان زیادی را در فضای مجازی می‌گذرانند، ممکن است از تعاملات واقعی با دوستان و خانواده خود فاصله بگیرند. یکی از دلایل اصلی اعتیاد نوجوانان به فضای مجازی، جذابیت و تنوع محتوای آن است. بازی‌های آنلاین، ویدئوهای سرگرم‌کننده و شبکه‌های اجتماعی، همه و همه باعث می‌شوند که نوجوانان به‌راحتی در این فضا غرق شوند».

وی بیان کرد: «علاوه بر این، فشارهای اجتماعی و نیاز به تأیید از سوی همسالان نیز می‌تواند نوجوانان را به استفاده بیشتر از فضای مجازی ترغیب کند. آن‌ها به دنبال جلب توجه و تأیید دیگران هستند و این موضوع می‌تواند به اعتیاد آن‌ها دامن بزند».

این جامعه‌شناس اظهار کرد: «خانواده‌ها و والدین، نقش مهمی در کنترل و مدیریت استفاده از فضای مجازی دارند. آگاهی از زمان و نوع محتوایی که نوجوانان مصرف می‌کنند، می‌تواند به کاهش اعتیاد آن‌ها کمک کند. مدارس نیز باید برنامه‌های آموزشی را برای آگاه‌سازی دانش‌آموزان درباره خطرات اعتیاد به فضای مجازی و نحوه استفاده صحیح از آن ارائه دهند. این برنامه‌ها می‌توانند به نوجوانان کمک کنند تا تعادل بهتری بین زندگی آنلاین و واقعی خود برقرار نمایند و جامعه نیز باید به این موضوع توجه بیشتری داشته باشد. رسانه‌ها و سازمان‌های اجتماعی می‌توانند با برگزاری کمپین‌های آگاهی‌بخش، به کاهش اعتیاد نوجوانان به فضای مجازی کمک کنند».

سلیمان‌زاده بیان کرد: «در حالی که فضای مجازی می‌تواند فرصت‌های زیادی را برای یادگیری و ارتباط فراهم کند، اما استفاده نادرست از آن می‌تواند عواقب جبران‌ناپذیری داشته باشد. بنابراین، نیاز به یک رویکرد متعادل و هوشمندانه در این زمینه احساس می‌شود».

وی گفت: «در نهایت، اعتیاد به فضای مجازی یک چالش جدی است که نیاز به همکاری همه‌جانبه خانواده‌ها، مدارس و جامعه دارد. تنها با آگاهی و آموزش می‌توانیم از این معضل عبور کنیم و به نوجوانان کمک کنیم تا از فناوری به‌طور مثبت و سازنده استفاده کرد».

تحلیل این خبر از نگاه تحلیلگر آی نو

افزایش روزافزون استفاده از فضای مجازی در میان نوجوانان، به‌ویژه پس از گسترش تلفن‌های هوشمند و شبکه‌های اجتماعی، اکنون به یک بحران تربیتی و روانی تبدیل شده است. علی سلیمان‌زاده، جامعه‌شناس، در گفت‌وگو با پانا هشدار می‌دهد که نوجوانان ایرانی به‌طور متوسط بیش از ۷ ساعت در روز را در فضای مجازی می‌گذرانند؛ زمانی که به‌جای تقویت مهارت‌های فردی، تعاملات اجتماعی و فعالیت‌های فیزیکی، صرف مصرف محتوای مجازی می‌شود.

این وابستگی نه‌تنها باعث افت تحصیلی، بی‌خوابی و کاهش تمرکز شده، بلکه اضطراب، افسردگی، کاهش اعتمادبه‌نفس و اختلال در روابط خانوادگی و دوستانه را نیز در پی داشته است. به‌ویژه میل نوجوانان به تأیید اجتماعی و «لایک» گرفتن، آنان را در چرخه‌ای از مقایسه، فشار روانی و نارضایتی از خود گرفتار می‌کند.

سلیمان‌زاده تأکید می‌کند که مسئولیت کنترل و هدایت این وضعیت، فقط بر عهده خانواده‌ها نیست؛ مدارس، رسانه‌ها، نهادهای اجتماعی و حتی خود پلتفرم‌های دیجیتال باید در آموزش مهارت استفاده درست از فضای مجازی نقش ایفا کنند. ایجاد تعادل میان زندگی دیجیتال و واقعی، تنها از طریق آگاهی، گفت‌وگو، آموزش هدفمند و الگوسازی مثبت امکان‌پذیر است.

اگر اقدامی جدی صورت نگیرد، نسل نوجوانی که در دنیای واقعی مهارت‌های تعامل، صبر، مسئولیت‌پذیری و عزت‌نفس را تجربه نکرده، آینده‌ای با اضطراب، بی‌هویتی و بی‌ارتباطی خواهد داشت؛ جامعه نیز با شهروندانی منزوی و کم‌انگیزه روبه‌رو خواهد شد.

تجربه ای نو از یادگیری با آی نو

اگر به‌دنبال محیطی هستید که آموزش برایتان خسته‌کننده نباشد، مدرسه مجازی آی نو گزینه‌ای ایده‌آل است. در اینجا، شیوه تدریس معلمان متفاوت، محتواها داستان‌محور و ویدیوهای آموزشی جذاب‌اند؛ به‌گونه‌ای که درس خواندن به تجربه‌ای لذت‌بخش تبدیل می‌شود. بدون نیاز به هزینه‌های بالا، می‌توانید به مجموعه‌ای حرفه‌ای و متنوع از منابع آموزشی دسترسی داشته باشید که با سرعت یادگیری شما هماهنگ‌اند.

منبع: پانا

سوالات متداول

• نوجوانان ایرانی روزانه چقدر در فضای مجازی وقت می‌گذرانند؟

  طبق گفته سلیمان‌زاده، به‌طور متوسط بیش از ۷ ساعت در روز صرف اینترنت و شبکه‌های اجتماعی می‌شود.

• پیامدهای روانی اعتیاد به فضای مجازی برای نوجوانان چیست؟

  از جمله پیامدها می‌توان به اضطراب، افسردگی، کاهش اعتماد به نفس، ضعف تعاملات اجتماعی و دوری از خانواده اشاره کرد.

• چه راهکارهایی برای کنترل این اعتیاد وجود دارد؟

  مشارکت خانواده‌ها در پایش استفاده فرزندان، آموزش‌های مدرسه‌ای، برگزاری کمپین‌های اجتماعی و ترویج مهارت استفاده درست از فضای مجازی، راهکارهای پیشنهادی برای کاهش این معضل هستند.