بررسی تصویب سه سند برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش از نگاه کارشناسان
خبرگزاری آی نو به نقل از خبرگزاری مهر (مطابق خبر منتشر شده در 21 آبان ماه 1404): علیرضا کاظمی وزیر آموزش و پرورش در جلسه علنی مجلس شورای اسلامی با محور بررسی عملکرد یک ساله دولت در اجرای برنامه هفتم پیشرفت اظهار کرد: احصاء تکالیف از متن قانون و دستهبندی آنها بر اساس حوزههای مأموریتی، تعیین مسئولیتها و برگزاری جلسات مستمر و هفتگی کارگروه اقدام، ایجاد سامانه مدیریتی رصد و پیگیری برای پایش لحظهای اقدامات و سنجههای عملکردی، تدوین برنامه عملیاتی سالانه بر اساس تکالیف احصاء شده، چاپ کتاب و تولید محتوای آموزشی و اطلاع رسانی برای ذینفعان از اقدامات تمهیدی ما در اجرای برنامه هفتم توسعه بوده است.
وی ادامه داد: در بخش تکالیف وزارت آموزش و پرورش در برنامه هفتم توسعه از ۴ آئین نامه تکلیفی هر چهار آئین نامه به تصویب رسیده و ابلاغ شده است.
وزیر آموزش و پرورش خاطرنشان کرد: ایجاد شهر کودک، نحوه جذب دانشجویان طراحی و توسعه آموزش فنی و حرفهای و آئین نامه نحوه وصول درآمدهای فعالیتهای فوق برنامه از جمله اقدامات وزارت آموزش و پرورش در راستای تکالیف برنامه هفتم توسعه بود؛ از مجموع ۴ سند تکلیف شده، ۳ سند به تصویب رسیده است.
کاظمی در همین رابطه ادامه داد: از جمله اسناد تصویب شده نظام جامع امور تربیتی و مراقبتهای اجتماعی است. سند تنوع بخشی به مهدهای کودک و تصویب مهدهای خانگی از جمله این اسناد تصویب شده است، سه سند دیگر در فرایند تصفیه و بررسی قرار دارد.
وی ادامه داد: از مجموع دو اساسنامه تصویب شده؛ اساسنامه صندوق ذخیره فرهنگیان موضوع تبصره بند ۳ ماده ۸۸ به تصویب هیئت امنای صندوق رسید و برای تعیین تکلیف به دولت ارسال شد که در دست بررسی است.
وزیر آموزش و پرورش همچنین به اساسنامه نهضت سوادآموزی اشاره کرد و افزود: این اساسنامه تدوین و در دولت مصوب شد تا در قالب بند الف ماده ۹۱، سازماندهی شود. در حوزه تکالیف گزارشی از مجموع شش تکلیف گزارشی، دو گزارش ارسال شد و چهار گزارش بدون اقدام باقی مانده است و از مجموع ۱۱۰ تکلیف اقدامی سی تکلیف به طور کامل انجام شد و ۵۵ تکلیف جز تکالیف مستمر و ۲۰ تکلیف ناتمام و ۵ مورد تکلیف بدون اقدام باقی مانده است.
کاظمی در مورد سنجههای جدول ۲۰ قانون برنامه هفتم توسعه افزود: از مجموع ۲۹ سنجه عملکردی تعداد ۲۱ سنج مربوط به جدول ۲۰ است که به طور مستقیم جزو تکالیف آموزش و پرورش میباشد و هشت سنجه دیگر مربوط به جدول ۱۶ است و این وزارتخانه به عنوان همکار سایر دستگاهها ایفای نقش میکند و گزارش آنها از طریق دستگاههای دیگر ارائه میشود.
وزیر آموزش و پرورش همچنین بیان کرد: از مجموع ۲۹ سنجه عملکردی تعداد ۲۰ سنجه در برش سالانه عملکرد کامل یا بیش از عدد کمی مورد انتظار داشته است و تعداد سه سنجه با توجه به برش سالانه دارای عملکرد کمتر که نیاز به تأمین منابع و زیرساختهای مربوطه دارد؛ تعداد ۶ سنج نیز به عنوان سنجهای مالایطاق به سازمان برنامه بودجه کشور اعلام شده است و نیاز به اصلاح دارد.
کاظمی در بخش دوم گزارش خود در رابطه با عملکرد وزارت آموزش و پرورش در اجرای یک ساله برنامه هفتم توسعه اظهار کرد: ناظر به گزارشی که توسط کمیسیون ارائه شد نکاتی را مطرح میکنم، در خصوص اقدامات اسنادی باید بگویم که تعداد آئین نامههای مصوبه دو ماه گذشته پیشرفت قابل توجهی داشته است. در خصوص نسبت دانشجو معلم به استاد، این نسبت مطابق با نص قانون محاسبه شده است.
وی در همین رابطه ادامه داد: آمار دقیق بازنشستگان دانشگاه فرهنگیان ۲۵۵ نفر است که در قبال آن ۱۷۰ نفر تاکنون جذب شدهاند، جذب هزار نفر نیز در هیئت امنا مصوب و مجوزهای سازمان امور اداری و استخدامی اخذ شده است، این اقدام نسبت دانشجو معلم را به شدت بهبود میبخشد.
وزیر آموزش و پرورش در رابطه با کلاسها با تراکم بالا نیز عنوان کرد: این کلاسها در دوره ابتدایی کاهش یافته اما در دوره متوسطه به دلیل مهاجرت دانش آموزان ابتدایی متوسطه اول اجتناب ناپذیر است. آمار کلاسهای بالای ۳۵ نفر در دوره ابتدایی در سال ۱۴۰۳، تعداد ۵۰ هزار و ۷۵۰ کلاس بوده که با توجه به نهضت توسعه عدالت آموزشی و ساخت بیش از ۲۴۰۰ فضا در سال تحصیلی به ۳۰ هزار و ۹۹۷ کاهش پیدا کرده است. یعنی ۳۸.۹ درصد کاهش داشته است.
کاظمین تصریح کرد: در دوره متوسطه اول در سال ۱۴۰۳، تعداد ۱۸ هزار و ۵۰۶ به تعداد ۱۶ هزار و ۱۲۰ کلاس درس کاهش یافته است که برابر کاهش ۱۳ درصدی کلاسهای پرتراکم در دوره متوسطه اول است.
وی در رابطه با هدف گذاری معدل دانش آموزان در قانون برنامه هفتم از توسعه نیز توضیح داد: قانون معدل کل دوره متوسطه را هدف گذاری کرده است و نه صرفاً امتحان کتبی پایه دوازدهم را، در این شاخص با احتساب معدل فنی و حرفهای، این معدل از ۱۴.۷۹ به ۱۵.۱۴ رسیده و در شاخه نظری از ۱۴.۷۵ به ۱۵.۳۲ رشد داشتهایم و در ضمن معدل آزمون نهایی پایه دوازدهم نیز از ۱۰.۶۰ به ۱۰.۱۵ کاهش یافته است و نه ۹.۱ که در گزارش ذکر شده است.
وزیر آموزش و پرورش همچنین در رابطه با اساسنامه صندوق ذخیره فرهنگیان اظهار کرد: مطابق تصریح بند ۳ ماده ۸۸، اقدام قانونی یعنی اصلاح اساسنامه توسط هیئت امنا به عنوان اساسنامه پیشنهادی تصویب و اصلاح شده است و اقدامات بعدی مربوط به پذیرش این امر مربوط به مراجع ذیربط است که دولت مشخص خواهد کرد.
کاظمی ادامه داد: پوشش آموزشهای مهارتی ۳۲۰ هنرستان و ۲۴۲۲ کلاس و کارگاه با زیربنای ۴۷۷ متر مربع در دست ساخت است، همچنین علاوه بر تثبیت و ابلاغ آئیننامه هنرستانهای جوار، ۸۴۹ هنرستان جوار شناسایی و در مرحله اول ۸۷ هنرستان جوار کارخانه راه اندازی شده است. ۲۴ رشته در شاخه فنی و حرفهای بازنگری شده است، ۱۷ رشته جدید در شاخه کاردانش انجام شده است، بیش از ۱۱۰ هزار دانش آموز بیشتر از سال قبل در هنرستانها شاغل شدند و این بهبود وضعیت را در این شاخص مهم و حیاتی نشان میدهد.
وی افزود: توسعه هنرستانها و مدارس شبانه روزی عشایری از ۱۲۶ به ۱۴۵ نشان میدهد افزایش ۱۵ درصدی داشته است.
تحلیل اجرای برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش و تأثیر آن بر کیفیت آموزشی کشور
وزارت آموزش و پرورش در سال نخست اجرای برنامه هفتم توسعه گامهای مهمی برای تحول ساختاری در حوزه آموزش، تربیت و مهارتآموزی برداشته است. سخنان علیرضا کاظمی، وزیر آموزش و پرورش، نشان میدهد که تمرکز اصلی بر تصویب آئیننامهها، اسناد کلیدی و پایش عملکردی بوده است. اما پرسش اصلی این است که تصویب این اسناد تا چه اندازه میتواند منجر به تغییر واقعی در نظام آموزشی کشور شود؟
تصویب سه سند کلیدی؛ گامی رو به جلو در نظام آموزشی
تصویب سه سند از چهار سند تکلیفی در وزارت آموزش و پرورش را میتوان نقطه عطفی در اجرای برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش دانست. این اسناد شامل نظام جامع امور تربیتی و مراقبتهای اجتماعی، تنوعبخشی به مهدهای کودک و سازوکار ایجاد مهدهای خانگی هستند. چنین اقداماتی نه تنها زمینهساز عدالت آموزشی است، بلکه با بازتعریف مفاهیم تربیتی، نگاه تازهای به پرورش اجتماعی دانشآموزان ارائه میدهد.
با این حال، اجرای کامل این طرحها نیازمند زیرساختهای فناورانه، منابع مالی پایدار و همکاری میانبخشی است؛ مسائلی که همواره در مسیر اجرای برنامههای توسعهای آموزش و پرورش چالشزا بودهاند.
عملکرد آموزشی و تربیتی؛ پیشرفت عددی یا تحول واقعی؟
در گزارش وزیر، بهبود شاخصهایی همچون کاهش تراکم کلاسها، افزایش معدل دانشآموزان و رشد هنرستانهای فنی و حرفهای دیده میشود. این اعداد نشاندهندهی تلاشها در راستای عدالت آموزشی است؛ اما از دیدگاه یک تحلیلگر، این شاخصها زمانی معنا پیدا میکنند که به کیفیت آموزش و یادگیری پایدار منجر شوند.
اگرچه اجرای برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش در برخی حوزهها مانند هنرستانها یا نظام تربیتی نتایج مثبت داشته، اما تا رسیدن به سطح مطلوب فاصله وجود دارد. برنامههای توسعه زمانی مؤثرند که با ارزیابی مستمر و مشارکت معلمان و کارشناسان آموزشی همراه باشند.
آموزش مهارتی و عدالت آموزشی؛ دو محور کلیدی برنامه هفتم
یکی از نکات برجسته گزارش، تمرکز بر گسترش آموزشهای فنی و حرفهای است. راهاندازی بیش از ۸۰۰ هنرستان جوار کارخانه و افزایش ۱۱۰ هزار دانشآموز مهارتی نشان میدهد وزارت آموزش و پرورش به سمت تربیت نیروی متخصص و اشتغالپذیر حرکت کرده است.
این سیاست در راستای برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش نهتنها به کاهش بیکاری جوانان کمک میکند بلکه مهارتآموزی را از سنین پایین نهادینه میسازد. در عین حال، گسترش عدالت آموزشی از طریق توسعه مدارس عشایری و شبانهروزی نیز میتواند از مهاجرت تحصیلی دانشآموزان جلوگیری کند.
جمع بندی
در مجموع، میتوان گفت که اجرای برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش آغازگر یک مسیر تحولمحور در نظام تعلیم و تربیت کشور است. تصویب اسناد کلیدی، بهبود شاخصهای آموزشی و توسعه مهارتآموزی، همه نشانههایی از پیشرفت هستند. با این حال، موفقیت نهایی این برنامه در گرو پایش مستمر، استفاده از فناوری آموزشی و سرمایهگذاری در نیروی انسانی خواهد بود.
نقش آی نو در تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش
در دنیای امروز که آموزش دیجیتال بخش جداییناپذیر از فرآیند یادگیری شده، پلتفرم آی نو میتواند بازوی مکملی برای تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش باشد. این سامانه با ارائه محتوای آموزشی ویدیویی، نمونهسؤالها و تمرینهای تعاملی، به دانشآموزان از پایه اول تا دوازدهم کمک میکند تا بهصورت هوشمند و هدفمند درس بخوانند.
با توجه به تأکید برنامه هفتم بر بهبود کیفیت آموزشی و توسعه عدالت تحصیلی، آی نو میتواند با فراهمکردن آموزش برابر برای دانشآموزان در مناطق مختلف کشور، بخشی از این اهداف را محقق سازد. همچنین این پلتفرم در آمادگی دانشآموزان برای کنکور، تیزهوشان و امتحانات نهایی نقش بسزایی دارد و مسیر یادگیری را سادهتر و جذابتر میکند.
در شرایطی که نظام آموزشی کشور بهدنبال تحول ساختاری و استفاده از فناوریهای نوین است، بهرهگیری از سامانههایی مانند آی نو میتواند گامی مؤثر در جهت عدالت آموزشی و ارتقای کیفیت یادگیری در چارچوب برنامه هفتم توسعه باشد.
منبع: خبرگزاری مهر
سوالات متداول
برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش شامل چه اهدافی است؟
هدف اصلی این برنامه، ارتقای کیفیت آموزشی، توسعه عدالت تحصیلی و تقویت آموزشهای فنی و مهارتی است.
چه تعداد سند در چارچوب برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش تصویب شده است؟
از مجموع چهار سند اصلی، سه سند کلیدی شامل نظام جامع امور تربیتی، تنوعبخشی به مهدهای کودک و مهدهای خانگی به تصویب رسیده است.
پلتفرم آی نو چگونه به اجرای برنامه هفتم توسعه آموزش و پرورش کمک میکند؟
آی نو با ارائه آموزش آنلاین، دسترسی برابر به محتوای آموزشی و پشتیبانی از دانشآموزان در مناطق مختلف کشور، نقش مهمی در تحقق اهداف برنامه هفتم توسعه ایفا میکند.
